на галоўную старонку падзела

Ікона Божай Маці "Ігараўская". Знаходзіцца ў прытворы Свята-Еўфрасіннеўскай царвы прыхода "Усіх тужлівых Радасць" г. Мінск. іканапісец В.І. Чарняк.


Аналойная ікона св. дбв. князя Ігара Чарнігаўскага. Іканапісец В.І. Чарняк,
г. Мінск


Ікона св. дбв. князя Ігара Чарнігаўскага, выкананая на бяросце ў г. Сімбірску

ру | en | de

  набажэнскі раздзел / жыцці святых

ЖЫЦЦІЕ І ПАКУТЫ СВ. КНЯЗЯ ІГАРА,
у святым хрышчэнні Гяоргія,
у пострыгу Гаўрыіла, у схіме Ігнація.

5 чэрвеня (18 чэрвеня па н.ст.) - услаўленне і перанясенне св. мошчаў з Кіева ў Чарнігаў (1150 г.)
19 верасня (2 кастрычніка па н.ст.)(+1147 г.) - пакутніцкая смерць князя(+1147 г.)

Пакорлівы незласлівы Ігар Чарнігаўскі стаў бязвіннай ахвярай княжацкіх міжусобіц, дынастычных спрэчак і інтрыг. Князя, які на той час ужо прыняў схіму, забілі ў час паўстання жыхары Кіева, якіх падбухторылі баяры-злачынцы.

Гісторыя святога благавернага князя Ігара Чарнігаўскага такая. Сярэдзіна ХII стагоддзя была для Русі цяжкім часам несупынных міжусобных войнаў за Кіеўскі сталец між дзвюх княжацкіх груповак: Вольгавічаў і Мсціславічаў. Усе яны былі сваякамі, усе - праўнукі Яраслава Мудрага. Мсціславічамі называлі сыноў святога Мсціслава Вялікага(† 1132), сына Ўладзіміра Манамаха (таму яны мелі і іншую мянушку "Манамашычы"). Вольгавічамі называлі нашчадкаў Алега Святаславіча(† 1115), за цяжкі лёс мянованага "Гарыславічам".

Алег Гарыславіч быў сынам Кіеўскага князя Святаслава († 1076) - удзельніка перанясення ў 1072 годзе мошчаў святых пакутнікаў Барыса і Глеба (пам. 2 траўня). Менавіта Святаслаў быў уладальнікам двух знакамітых багаслоўскіх зборнікаў свайго часу - "Ізборніка Святаслава 1073 г." і "Ізборніка 1076 г.". У некаторых старажытных месяцасловах князя Святаслава называлі святым. А болей за яго шанавалі двух ягоных унукаў: прападобнага Міколу Святошу († 1143) і ягонага стрыечнага брата, сына Алега Гарыславіча, - святога князя-пакутніка Ігара Вольгавіча († 1147).

Вялебны Мікола Святоша і святы Ігар Вольгавіч паказваюць два розныя шляхі хрысціянскай святасці Старажытнай Русі. Прападобны Мікола, адмовіўшыся ад свету і княскіх абавязкаў, зрабіўся простым інакам і мірна спачыў у кляштары праз сорак год пасля пострыгу. Святы Ігар, які па волі Божай прыняў удзел у барацьбе за княжанне ў Кіеве, сваімі пакутамі павінен быў загладзіць цяжкі спадчынны грэх княжацкіх усобіц.

У 1138 годзе вялікім князем Кіеўскім стаў старэйшы брат Ігара - Усевалад Вольгавіч - прадзед святога Міхаіла Чарнігаўскага. І вось Усевалад, не зважаючы на тое, што ягонае княжанне ў Кіеве працягвалася ўсяго некалькі гадоў і поўнілася бясконцымі войнамі, палічыў Кіеў сваім спадчынным уладаннем. Таму пасля смерці Усевалада горад быў перададзены ягонаму брату Ігару. Усевалад спасылаўся на прыклад Уладзіміра Манамаха. Ён казаў, нібы хацеў справакаваць Манамашычаў:"Уладзімір пасадзіў Мсціслава, свайго сына, у Кіеве, а Мсціслаў - брата свайго - Яраполка. А я кажу: калі скончу дні свае,то пасля сябе аддаю горад Ігару - брату майму." Але ганарлівымі пагарджае Бог. Словы Ўсевалада, якага і так не любілі жыхары горада, сталі прычынаю яшчэ большай нянавісці да ўсіх Вольгавічаў і асабліва да Ігара."Не хочам перадавацца ў спадчыну" - вырашыла кіеўскае веча. Злосць і гордасць (рус."гордыня") князя выклікала ў сэрцах кіяўлян такія ж пачуцці ў адказ. Святы Ігар між волі аказаўся ў самой гушчы падзей і стаў бязвіннай ахвярай нянавісці.

Падзеі разварочваліся імкліва. 1 жніўня 1146 года памёр князь Усевалад, кіяўляны цалавалі крыж Ігару на знак вернасці яму, як новаму князю, а Ігар цалаваў крыж гораду, паабяцаўшы справядліва кіраваць народам і абараняць яго. Але кіеўскія баяры пераступілі сваю прысягу і адразу паклікалі Мсціславічаў з іхнім войскам. Недалёка ад Кіева адбылася бойка войскаў князя Ігара і Ізяслава Мсціславіча. Яшчэ раз парушыўшы прысягу кіеўскія войскі ў самы разгар бою перашлі на бок Ізяслава. На працягу чатырох дзён Ігар Вольгавіч хаваўся ў балотах пад Кіевам.13 жніўня яго ўзялі ў палон, прывезлі ў Кіеў і пасадзілі ў поруб - гэта такі халодны зруб без вокнаў і дзвярэй, таму, каб вызваліць адтуль чалавека трэба было "вырубіць" яго.

Княжанне Ігара працягвалася толькі два тыдні. Шматпакутны князь цяжка захварэў ў порубе. Усе думалі, што ён памрэ. Таму супраціўнікі князя дазволілі вызваліць яго са зняволення і пастрыгчы ў манахі ў Кіеўскім Фядор'еўскім манастыры. З Божай ласкі князь ачуняў і застаўшыся інакам у манастыры ўвесь своў час праводзіў у слязах і малітве.

А барацьба за Кіеў працягвалася. Аніводзін з бакоў у сваім асляпенні нянавісцю не хацеў саступіць. Каб адпомсціць роду Вольгавічаў, а разам з тым і ўсім іншым князям, у 1147 годзе кіеўскае веча пастанавіла расправіцца з князем-інакам.

Мітрапаліт і духавенства паспрабавалі адгаварыць і спыніць забойцаў. Асудзілі бессэнсоўнае праліццё крыві князь Ізяслаў Мсціславіч (на той час князь у Кіеве), і ягоны брат Уладзімір.Яны паспрабавалі абараніць святога пакутніка. Але гэтак яны і самі патрапілі ў небяспечнае становішча, так бо ім самім паграджала помста натоўпу.

Са старажытнага летапісу вядома, што паўсталыя гараджане ўварваліся ў храм пад час святой літургіі.

Князя Ігара cхапілі ў той самы час, як ён маліўся перад іконай Божай Маці, і пацягнулі яго на расправу. Ля манастырскай брамы натоўп пераняў князь Уладзімір. І сказаў яму Ігар "Ох, братка, куды ты?" А Уладзімір саскачыў з каня і, жадаючы дапамагчы брату, накрыў яго корзнам (княскім плашчом) і прасіў кіяўлянаў, каб не забівалі брата. І правёў Уладзімір Ігара да двара мацеры сваёй. Але там Ігара зноў пачалі біць. Уладзімір паспеў упіхнуць Ігара ў двор і зачыніў браму. Але людзей гэта не спыніла. Раз'юшаныя гараджане выламілі вароты і, пабачыўшы Ігара "на сенях" (крытая галерэя на другім паверсе ў старажытным княскім цераме), разбурылі сені, сцягнулі адтуль Ігара і забілі яго на ніжніх прыступках лесвіцы. Лютасць натоўпу была настолькі вялікай, што нават ужо мертвага пакутніка працягвалі біць і здзекаваліся з яго цела. Вяроўкай звязалі нябошчыку ногі і гэтак павалаклі яго да Дзясяціннай царквы, а там кінулі яго на калёсы і павезлі, каб пакінуць "на таргу".

Так святы пакутнік аддаў Богу дух свой, "и совлекся ризы тленнаго человека, и в нетленную и многострадальную ризу Христа облекся". Калі ж вечарам таго ж дня цела блажэннага Ігара было перанесена ў царкву святога Міхаіла, Бог паказаў над ім знак, бо запаліліся над ім усе свечкі ў той царкве. На другі дзень святога пакутніка пахавалі ў манастыры святога Сімеона на ўскрайку Кіева. Феодараўскі ігумен пад час пахавання забітага князя-схімніка Гаўрыіла сказаў прысутным:"Гора тым, хто жыве цяпер! Гора часу марнаму і сэрцам жорсткім! Дзе раздзелася міласць хрысціянская!"

У 1150 годзе, калі ў Юры Даўгарукі правіў Кіеве, ягоны саюзнік - Чарнігаўскі князь Святаслаў Вольгавіч, родны брат Ігара - з пашанаю перанёс святыя мошчы пакутніка ў Спаскі сабор Чарнігава. Ігараўскую ікону Божай Маці, перад якой маліўся ў апошнія хвіліны жыцця вялікі князь Кіеўскі Ігар Вольгавіч (+19 верасня 1147) змясцілі ў прыдзеле святога Іаана Багаслова ва Ўспенскім саборы Кіева-Пячэрскай Лаўры. Вобраз гэты старажытнага грэчаскага пісьма мае надпіс, што належала яна святому Ігару. (Ікону ўшаноўваюць 5 чэрвеня).

Іканаграфія святога пакутніка з цягам часу змянялася - спачатку ўсіх, благаверных князёў, якія прынялі пострыг, пісалі на іконах у манаскім аблачэнні,аднак пачынаючы з пятроўскаў эпохі князёў пачалі маляваць у вялікакняжацкім адзенні і ў латах. Вядомы, напрыклад, загад Пятра Першага наконт святога благавернага князя Аляксандра Неўскага. Пасля перанясення ягоных святых мошчаў у 1723-1724 гг. з Уладзіміра ў Пецербург, князя загадалі называць вялікім князем і пачалі пісаць на іконах у княжацкім і ваярскім убранні.

Паходжанне і значэнне імя Ігар.
Славянскае імя Ігар - гэта ранняе запазычанне старажытнаскандынаўскага слова "Інгаварр" ("Інг" - бог урадлівасці, "варр" - асцярожны); у старажытнарускай мове "Ін(')гварь" - "ахоўваць імя бога", што разумеюць як "ваяўнічы", "моц", "воінства".

Фрагмент іканастаса Свята-Еўфрасіннеўскай царквы прыходу "Усіх тужлівых Радасць" з іконай св. дбв. князя Ігара Чарнігаўскага, іканапісец: П.А.Жараў, г.Мінск

Трапар, глас 4.

Наста днесь всечестная память страстотерпца благоверного князя Игоря, созывающая люди в пречестный храм Спасов, идеже радостно сошедшаяся благочестивых множество, молитвенно празднуют святую память твою, и с верою взывают ти: молися, святе, стране Российской, граду Чернигову и всем православным христианом, в мире и благоденствии спастися.

Іншы трапар, глас 4.

Просветився божественным крещением, Духа Святаго светлостьми озаряем, Евангелие Христово в сердце твое восприял еси, делом слово Сына Божия исполняя, благоверный княже Игоре, моли Всеблагого Спасителя Нашего даровати нам мир и милость и спасение душ наших, чтущих честную память твою.

Кандак, глас 6.

Изменил еси земнаго княжения славу во иночества образ смиренный, и страдальчески земное житие скончав, ныне на Небеси радуешися, усердне моляся о чтущих тя, Игоре, страдальцев похвало.

Іншы кандак, глас 8.

Княжескую диадиму обагрил еси кровию твоею, богомудре страстотерпче Игоре, за скиптр крест в руку приим, явился еси победоносец. И жертву непорочну Владыце принесл еси себе. Яко бо агнец незлобив от раб убиен был еси, и ныне, радуяся предстоиши Святей Троице, молися спастися душам нашим.


распячатка

RATING ALL.BY Православное христианство