на галоўную старонку падзела

ру | en | de

  набажэнскі падзел / жыцці святых

СВЯТАЯ РАЎНААПОСТАЛЬНАЯ КНЯЗЁЎНА РУССКАЯ ВОЛЬГА

...Ах, дзіва! Сама не ведая Пісанняў, ні закона хрысціансага і настаўніка аб набожнасці не чуючы, а норавам набожным старанна павучалася і веру хрысціанскую ад усёй душы палюбіла." Прападобны Нестар-летапісец апавядае: "Блажэнная Вольга з малых гадоў шукала мудрасці, што ёсць самае лепшае ў святле гэтым, і знайшла шматкаштоўны жэмчуг - Хрыста".

Сцвярджэнню хрысціянства на Русі пры святым роўнаапостальным вялікім князю Кіеўскім Уладзіміру папярэднічала княжанне вялікай княгіні Вольгі, якую ў старажытнасці звалі коранем правыя веры. У перыяд яе кіравання на Русі паспяхова ўкараняліся насенне веры Хрыстовай. Па словах летапісца, святая роўнаапостальная Вольга "ва ўсёй Рускай землі першая знішчальніца паганскіх трэбішчаў была і правай веры падмурак". Роўнаапостальная Вольга нарадзілася ў Пскоўскай зямлі, яе радавод узыходзіць да Гастамысла. Іякімаўскі летапіс паведамляе, што святая Вольга прыналежыла да роду старажытнарускай княжай дынастыі Ізборскіх. Яна нарадзілася ў паганскай сям'і ў паселішчы Выбуты непадалёк ад Пскова, які стаіць на рацэ Вялікай. Ёй былі ўласцівыя ўжо ў юнацкасці глыбокі розум і выключная ў паганскай серадзе маральная чысціня. Багамудрай, наймудрай у родзе завуць святой княгіню старажытныя аўтары, і менавіта чысціня была той добрай глебай, на якой прынеслі такі багаты плён насенне хрысціянскай веры.

Святая Вольга адрознівалася і знешняй, целавай прыгажосцю. Калі яе ўбачыў падчас палявання ў паўночных лясах будучы Кіеўскі князь Ігар, ён загарэўся да яе нячыстай юрлівасцю і стаў схіляць яе да цялеснага граху. Аднак мудрая і цнатлівая дзяўчына стала навучаць князя не быць рабом свайго запалу. "Узгадай і падумай,- сказала яна,- што ты князь, а князю для людзей павінна быць, як кіраўніку і судзі, светлым прыкладам добрых спраў". Яна мудра гутарыла з Ігарам, што князь засаромеўся.

Калі Ігар зацвердзіўся ў Кіеве, ён вырашыў вылучыць сабе жонку сярод самых прыгожых маладзіц княства. Але ні адна з іх не прыйшлася яму па сэрцы. Тады ён успомніў аб Вользе і паслаў за ёй свайго апякуна і сваяка князя Алега. У 903 дзе святая Вольга стала жонкай князя Ігара. З 912 года, пасля смерці князя Алега, Ігар стаў кіраваць у Кіеве адзінаўладна. Ён паспяхова ажыццявіў некалькіх вайсквых паходаў. У кіраванне Ігара, які лаяльна ставіўся да хрысціянскай рэлігіі, вера Хрыстова распаўсюдзілася ў Кіеве настолькі, што хрысціяне складалі значную частку грамадства. Менавіта таму мірная дамова з грэкамі, прынятая незадоўга да смерці князя Ігара, сцвярджалася двума рэлігійнымі суполкамі Кіева: хрысціянамі і паганцамі. У 945 годзе князь Ігар быў забіты дрэўлянамі. Баючыся помсты за забойства Кіеўскага князя і жадаючы ўмацаваць сваё становішча, дрэўляне адправілі амбасадараў да княгіні Вользе, прапаноўваючы ёй уступіць у шлюб са сваім кіраўніком Малым. Але Вольга, тады яшчэ паганскай веры, адпрэчыла прапанову дрэўлян. Хітрасцю прывабіўшы ў Кіеў старэйшын і ўсіх шляхетных мужоў дрэўлян, яна пакутлівай смерцю адпомсціла ім за смерць мужа. Вольга яшчэ неаднаразова помсціла дрэўлянам, пакуль яны не заваяваліся Кіеву, а іх сталіца Карасцень не была спаленая. Будучы паганскай веры, яна не магла ўзысці тады да запаведзі аб прабачэнні і любві да ворагаў.

Касля смерці князя Ігара яна паспяхова кіравала дзяржавай і ўмацавала ўладу Кіеўскага вялікага князя. Вялікая княгіня аб'язджала Рускую зямлю з мэтай парадкавання грамадзянскага і гаспадарчага жыцця народа. Пры ёй Руская зямля была падзеленая на вобласці, або воласці, у шматлікіх месцах яна паставіла цвінтары, сталыя адміністрацыйнымі і судовымі цэнтрамі. Багамудрая Вольга ўвайшла ў гісторыю і як вялікая стваральніца культуры Кіеўскай Русі. Яна рашуча адмовілася ад другаснага шлюбу, захоўваючы вялікакняжацкі пасад для падрастаючага сына Святаслава. Шмат працы прыклала святая княгіня Вольга для ўмацавання абароны краіны. Да часу кіравання Вольгі гісторыкі адносяць усталяванне першых дзяржаўных меж Расіі - на захадзе, з Польшчай.

Гісторыя не захавала імёнаў першых хрысціянскіх настаўнікаў святой Вольгі, верагодна таму, што зварот блажэннай княгіні да Хрыста злучалі з Божым настаўленнем. Адзін з старажытных тэкстаў гаворыць аб гэтым так: "Ах, дзіва! Сама не ведая Пісанні, ні закона хрысціянсага і настаўніка аб набожнасці не чуючы, а норавам набожным старанна павучалася і веру хрысціянскую ад усёй душы палюбіла.

Абраз Св. роўнаапостальнага Вялікага Князя Ўладзіміра і Св. роўнаапостальнай княгіні Расійскай Вольгі з іканастаса Свята Петро-Паўлаўскага сабора г. Мінска. Іканапісец Вольга Чэрняк.

Ах, невыказнае Прадразуменне Божые! Не ад чалавека блажэнная навучылася ісціне, але звыш настаўнікам мела Божыю Прамудрасць". Да Хрыста святая Вольга ішла праз пошукі Ісціны, шукаючы задавальненні для свайго дапытлівага розуму; старажытны аўтар заве яе "багавыбранай руплівіца прамудрасці". Прападобны Нестар-летапісец апавядае: "Блажэнная Вольга з малых гадоў шукала мудрасці, што ёсць самае лепшае ў святле гэтым, і знайшла шматкаштоўны жэмчуг - Хрыста".

У 955 годзе княгіня адправілася ў Канстанцінопаль, дзе была з пашанай прынятая імператарам Кастусём УП Багранародным (913-959) і Патрыярхам Феафілактам (933- 956). Па сведчанні летапісу, неўзабаве яна прыняла святое Хрышчэнне з імем Алена - у гонар святой роўнаапостальнай царыцы Алены (1327; памяць 21 траўня). Хросным яе стаў сам імператар Кастусь. Патрыярх Феафілакт наставіў рускай княгіню ў ісцінах Праваслаўнай веры і даў ёй запаветы аб захаванні царкоўнага Статуту, аб малітве, пасце, міласціне, прытрымліванні чысціні. "Яна жа, нахіліўшы галаву, стаяла, услухваючыся вучэнню, як губка напітваемая",-піша прападобны Нестар. Святая Вольга вярнулася ў Кіеў, узяўшы з сабою святы крыж, абразы, Набажэнскія кнігі. Тут пачалося яе апостальскае служэнне. Яна прывяла да Хрыста і святому Вадохрышчу шматлікіх кіяўлян, прадпрымала спробы паўплываць на сына, перакананага паганца, які маладушна баяўся асуджэння дружыны. Але князь Святаслаў застаўся глухі да заклікаў маці. Не прымушаючы сына, святая Вольга малілася з пакорай: "Воля Божая ды будзе. Калі Бог жадае памілаваць род мой і зямлю русскую, няхай ускладзе ім на сэрца звярнуцца да Бога, яка жа і мне Бог дараваў". Святая Вольга пабудавала ў Кіеве, на магіле князя Аскольда, храм у імя Свяціцеля Мікалая, заклала драўляны храм у імя Святой Сафіі Прамудрасці Божай. Затым з пропаведдзю святой веры святая княгіня адправілася на поўнач. Па шляху яна руйнавала ідалаў і на месцах паганскіх капалень усталёўвала каменныя крыжы, ад якіх для настаўлення паганцаў адбываліся шматлікія цудаздзяйснення. Пры ўпадзенні ў раку Вялікую ракі Псковы святая Вольга ўбачыла "промень Трыззяючага Бажаства" - знак апекі Божыя аб Русі. Блажэнная княгіня паставіла на тым месцы крыж і заснавала храм у Імя Святой Жываначальнай Пяцідзесятніцы. Яна па-прароцку ўзвясціла аб тым, што тут будзе ўзведзены "град вялікі". Гістарычна пэўна, што святая роўнаапостальная Вольга з'явілася заснавацельніцай Пскова. Па вяртанні ў Кіеў яна адправіла шмат золата і срэбра на пабудову пскоўскага храма.

У канцы жыцці блажэнная Вольга зведала шмат бядотаў. Святаслаў, які не прыняў вятое Хрышчэнне, пакінуў састарэлую маці і перасяліўся ў горад Пераяславец на Дунаі. Акрамя таго, ён мяшаў яе мерапрыемствам па сцвярджэнні Хрысціянства на Русі. У 968 году Кіеў абсадзілі пячанегі. Святая княгіня з унукамі, у ліку якіх быў князь Уладзімір, апынуліся ў смяротнай небяспецы. Калі вестка аб аблозе дасягнула Святаслава, ён паспяшаўся на дапамогу, і пячанегі былі звернутыя ва ўцёкі. Святая княгіня, быўшы ўжо цяжка хворая, прасіла сына не з'яжджаць да яе скону. Яна не губляла надзеі звярнуць сэрца сына да Бога і перад смерцю не спыняла пропаведзі. 11 ліпеня 969 года святая Вольга адышла да Бога, адпісваўшы не ўладкоўваць па сабе трызны, а здзейсніць пахаванне па-хрысціянску.

Праз 19 гадоў унук святой княгіні Вольгі святы роўнаапостальны вялікі князь Уладзімір прыняў Хрышчэнне. Ён пабудаваў у Кіеве каменны храм у гонар Найсвяцейшай Багародзіцы (Дзесяцінная царква), куды былі перанесеныя нятленныя мошчы святой роўнаапостальнай Вольгі. Над яе магільняй было ўладкована вакенца, якое адчынялася само, калі да мошч падыходзілі з вераю. Па веры хрысціяне спадабляліся бачыць прамяністыя мошчы святой княгіні і атрымоўваць ад іх вылячэння. Рускі народ паважае святую роўнаапостальнаю Вольгу як асновапакладальніцу хрысціянства на Русі, звяртаючыся да яе словамі прападобнага Нестара: "Радуйся, рускае веданне Бога, пачатак нашага з Ім прымірэння".

Літаратура:

1. Аповесць часовых гадоў.- У кн.: Помнікі літаратуры старажытнай Русі. XI-пачатак ХП у. М., 1978.
2. А. К. Рускія святыя жанчыны і падзвіжніцы. Спб., 1909.
3. Святая блажэнная вялікая княгіня Вольга. Спб., 1868.
4. Жыццё святой Вольгі Расійскай па Чэцьі-Мінэі і Пралогу. Пскоў, 1883.
5. Цвяткоў У. Жыццё святой Вольгі, княгіні Расійскай. М., 1900.
6. Прасвірнін А. Роўнаапостальная вялікая княгіня Расійская Вольга.-Часопіс Маскоўскай Патрыярхіі. 1969, № 7.
7. Назаркін У., дыякан. Святая роўнаапостальная вялікая княгіня Расійская Вольга. Кандыдацкае складанне. МДА. Загорск, 1970. ркп.
8. Жыцці святых, на рускай мове выкладзеныя па кіраўніцтве Чэць-Мінеі свяціцеля Дзімітрыя Растоўскага. Кн. 11. М., 1910. Месяц ліпень, дзень 11-й.

Трапар, голас 1.

Крилами богоразумия вперивши твой ум, возле тела еси превыше видимый твари, взыскавши Бога и Творца всяческих, и, Того обретши, паки рождение Крещением прияла еси, древа животнаго наслаждаюшися, нетленна во веки пребывавши, Ольго приснославная.

Іншы трапар, голас 8.

В тебе, Богомудрая Елено, известен спасения образ бысть в Русетей стране, яко, приимши баню святаго Крещения, последовала еси Христу, творящи же и учащи, еже оставити идольскую прелесть, восприяти же попечение о души, вещи безсмертней, темже и со Ангелы радуется, равноапостольная, дух твой.

Іншы трапар, голас 4.

Оставивши лесть идольскую, последовала еси Христу, Безсмертному Жениху, Ольго Богомудрая, в Бгоже чертозе радующися, непрестанно молися о чтущих верою и любовию святую память твою.

Іншы трапар, эллінскі, голас 3.

Святая равноапостольная избраннице Христова, княгине Ольго, народ твой словесным и чистым Христовым млеком напоившая, молися Милостиву Богу, да прегрешений оставление подаст душам нашим.

Кандак Вольгі, голас 4.

Воспоем днесь Благодетеля всех Бога, прославльшаго в России Ольгу Богомудрую, да молитвами ея подаст душам нашим грехов оставление.


распячатка

RATING ALL.BY Православное христианство